Ubezpieczenie przerw w działalności: warunki i składka

Czym jest ubezpieczenie przerw w działalności (BI) i kiedy działa?

Business Interruption (BI), czyli ubezpieczenie przerw w działalności, nazywane też polisą od utraty zysku, nie jest samodzielnym produktem. Na polskim rynku działa jako klauzula lub rozszerzenie polisy majątkowej i można je kupić tylko z podstawowym ubezpieczeniem mienia.

Umowa ubezpieczenia, w tym klauzula BI, działa w ramach przepisów ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej. Nadzór nad rynkiem ubezpieczeniowym sprawuje Komisja Nadzoru Finansowego (KNF).

Chroni firmę, gdy czasowo wstrzyma działalność wskutek szkody – pożaru, burzy, zalania, wandalizmu lub kradzieży.

Szkoda w majątku bywa mniejszą częścią strat. Gdy firma nie może produkować, realizować zleceń ani dostarczać towaru, czynsz, pensje i leasing nadal rosną, a przepływy finansowe stają się ujemne.

BI działa jak finansowa poduszka: daje środki na utrzymanie firmy w przestoju do wznowienia działalności.

Standardowa polisa ogniowa często chroni tylko budynek, a nie maszyny, zapasy czy sprzęt klientów. Wielu przedsiębiorców nie ma klauzuli BI, bo przy zawieraniu umowy nie usłyszało, że standardowa polisa mienia nie obejmuje utraty przychodów.

Według danych Państwowej Straży Pożarnej w 2024 r. w obiektach przemysłowych i magazynowych w Polsce odnotowano ponad 3000 pożarów, a w wielu z nich straty materialne liczono w milionach złotych.

W AXA menedżer ds. ubezpieczeń majątkowych Natalia Chlewicka-Rotoli mówi, że ubezpieczenie utraty zysku dla wielu firm staje się najważniejszą formą ochrony biznesu.

BI nie jest obowiązkowe. Dla firm, które nie mogą szybko wstrzymać kosztów, brak tej klauzuli oznacza, że po szkodzie katastroficznej rachunki nadal rosną, a wpływy się zatrzymują.

Ubezpieczycielowi zależy na jak najszybszym przywróceniu potencjału firmy do stanu sprzed szkody. To element ochrony płynności, a nie tylko wypłata za zniszczony majątek.

Co obejmuje BI: koszty stałe, utracony zysk i przerwy w łańcuchu dostaw

BI obejmuje stałe wydatki ponoszone mimo przestoju oraz zysk, który firma osiągnęłaby w normalnych okolicznościach. Ubezpieczyciel pokrywa czynsz i pensje, a dodatkowo wypłaca odszkodowanie za utracone zyski. Klauzula obejmuje też utratę obrotów przy czasowym wstrzymaniu działalności.

Przestój może generować zwiększone koszty działalności ponoszone po to, by ograniczyć jego skutki, na przykład za korzystanie z innych zakładów lub zatrudnienie dodatkowych pracowników.

Katalog zdarzeń uruchamiających ochronę wykracza poza pożar budynku: obejmuje szkody z pożaru, włamania, wandalizmu, eksplozji, uderzenia pioruna, burzy lub zalania wodą.

Ochrona działa też, gdy ulica, przy której znajduje się lokal, zostanie zablokowana po uszkodzeniu innego budynku w okolicy. Obejmuje również awarię strony internetowej, która uniemożliwia klientom dokonywanie transakcji.

Przerwa w łańcuchu dostaw i produkcji jest dotkliwa, bo firmy produkujące lub handlujące towarem pracują na bieżąco i nie mają zapasów – po szkodzie pojawia się przestój, brak sprawnego działania i utrata kontraktów.

Zależność od pojedynczych, kluczowych maszyn wydłuża okres bez przychodów: nawet niewielka awaria może oznaczać wielotygodniowy przestój, bo naprawa wymaga zamówienia u producenta.

Zmiany technologiczne wydłużają przestoje. Jeszcze dziesięć lat temu drobne awarie naprawiali pracownicy utrzymania ruchu; dziś nawet niewielka awaria kluczowej maszyny wymaga zamówienia części u producenta.

Warunki ubezpieczenia przerw w działalności: od czego zależy wypłata

Podstawowym warunkiem jest prawidłowe oszacowanie sumy ubezpieczenia, która określa maksymalne świadczenie.

Jeśli suma BI jest niedoszacowana – na przykład nie odzwierciedla aktualnych kosztów stałych i planowanego zysku – odszkodowanie może nie pokryć realnej luki w płynności mimo opłacanej składki.

Kolejnym elementem jest dokumentacja techniczna obiektu. Brak aktualnych przeglądów przeciwpożarowych (PPOŻ) i elektrycznych bywa powodem ograniczenia lub odmowy wypłaty.

Jeśli w trakcie likwidacji szkody inspektor poprosi o dokument potwierdzający stan instalacji, a firma go nie ma, towarzystwo może uznać, że nie dochowała obowiązków.

Odrębną kwestię stanowią definicja przestoju i wyłączenia odpowiedzialności w ogólnych warunkach ubezpieczenia (OWU). Od ich brzmienia zależy, w jakich okolicznościach ochrona faktycznie działa.

W OWU utraty zysku PZU SA odszkodowanie dotyczy zasadniczo dwóch wielkości ekonomicznych: zysku ze sprzedaży oraz kosztów stałych działalności operacyjnej. Według tego OWU pandemia i wywołany nią lockdown nie powodują odpowiedzialności, bo podstawą odpowiedzialności jest szkoda rzeczowa w ubezpieczonym mieniu.

Wartość majątku firmy może wzrosnąć o 30–50 proc., a suma ubezpieczenia z lat poprzednich bywa niedoszacowana. W razie szkody ubezpieczyciel wypłaca wtedy proporcjonalnie mniej.

Zasada proporcji należy do utrwalonej praktyki rynku ubezpieczeń majątkowych. Przy niedoubezpieczeniu ubezpieczyciel zmniejsza odszkodowanie w takiej proporcji, w jakiej suma ubezpieczenia pozostaje do wartości przedmiotu ubezpieczenia w dniu szkody. Praktykę tę opisuje Rzecznik Finansowy (rf.gov.pl).

BI jest rozszerzeniem ubezpieczenia mienia i można je kupić tylko w połączeniu z podstawową polisą majątkową. To warunek formalny, od którego zależy uruchomienie ochrony.

OWU utraty zysku PZU SA przewiduje czasową franszyzę dniową. To iloczyn średniej dziennej szkody, czyli utraconego zysku brutto w okresie odszkodowawczym, i liczby dni wskazanej w umowie. Za dzień uznaje się dzień roboczy.

Suma ubezpieczenia BI to koszty stałe plus planowany zysk, a nie wartość budynku czy maszyn. Jej zaniżenie oznacza proporcjonalnie niższe odszkodowanie.

Okres ochrony powinien odpowiadać realnemu czasowi odtworzenia zdolności do działania, a nie tylko remontowi. Zbyt krótki okres kończy wypłatę przed odzyskaniem przychodów.

Zalety i ograniczenia ubezpieczenia przerw w działalności (BI)

Od czego zależy składka za ubezpieczenie przerw w działalności

Składkę za BI wycenia się w relacji do sumy ubezpieczenia.

Dane z 2020 r. wskazują, że ubezpieczenie przerw w działalności kosztuje ok. 1‰ sumy ubezpieczenia.

Drugi punkt odniesienia to polisa ogniowa: stawki za BI są średnio od 10 do 30 proc. wyższe niż za polisę ogniową.

Cena zależy od wysokości sumy ubezpieczenia, zakresu klauzuli, branży i ryzyka konkretnego zakładu. Przy tej samej sumie firma z bardziej palnym lub trudniejszym technologicznie procesem zapłaci więcej niż podmiot o niższym ryzyku.

Według Natalii Chlewickiej-Rotoli ubezpieczenie BI jest coraz bardziej istotne. Firmy, które nie mają zapasów, po szkodzie mogą mieć przestój i utracić możliwość sprawnego działania.

Ceny obu ubezpieczeń – mienia i BI – wzrosły; wiązano to z wieloma pożarami w roku poprzedzającym. W 2020 r. było to widoczne na rynku.

Taki wskaźnik sprawia, że koszt BI rośnie proporcjonalnie do przyjętej sumy. Bez właściwej sumy sama składka nie gwarantuje pokrycia realnej luki.

Przykład skali strat: w spółce z sektora metalowo-maszynowego odszkodowanie majątkowe wyniosło około 20 mln zł, a szacowana utrata zysku z BI około 50 mln zł.

Jak ustalić sumę ubezpieczenia i okres ochrony, by nie stracić płynności

Punktem wyjścia jest doliczenie kosztów stałych ponoszonych mimo przestoju – czynszu, pensji, rat leasingowych – oraz planowanego zysku, który firma osiągnęłaby w normalnych warunkach.

Suma ubezpieczenia w BI to właśnie koszty stałe plus zysk, a nie wartość budynku czy maszyn.

Drugi krok to realny czas odbudowy lub odtworzenia produkcji. Okres ochrony powinien odpowiadać temu, ile faktycznie trwa przywrócenie zdolności do działania, a nie sam remont.

Ryzyko niedoszacowania sumy jest podwójne. Zaniżona suma może oznaczać odszkodowanie niewystarczające do pokrycia realnej luki. Zbyt krótki okres ochrony kończy wypłatę, zanim firma odzyska zdolność do generowania przychodów.

Kroki do prawidłowego zabezpieczenia BI: od oceny ryzyka do zakupu polisy

Kiedy BI ma największe znaczenie: produkcja, magazyny i instalacje OZE

BI jest szczególnie istotne dla firm, które nie mogą szybko wstrzymać kosztów i wznowić działalności. Należą do nich linie produkcyjne, magazyny i zakłady o procesie ciągłym, gdzie przerwanie dostaw oznacza utratę kontraktów.

Z obserwacji Stowarzyszenia Polskich Brokerów Ubezpieczeniowych i Reasekuracyjnych wynika, że dziewięć na dziesięć firm, które nie zabezpieczyły utraconych zysków, bankrutuje po szkodzie katastroficznej uniemożliwiającej płynną działalność.

Przykład z AXA: spółka z sektora metalowo-maszynowego po pożarze otrzymała około 20 mln zł odszkodowania majątkowego, a szacowana utrata zysku z polisy BI to około 50 mln zł. Katastrofa miała miejsce w 2018 r., a firma wciąż odczuwała jej skutki.

Odrębną grupą są instalacje OZE. Przestój w ich działalności powoduje znacznie wyższe straty niż koszt naprawy samej awarii.

Zabezpieczenie strat z przestoju to jeden z czterech obszarów, które powinien ubezpieczyć inwestor – obok zdarzeń związanych z robotami montażowo-budowlanymi, ubezpieczenia mienia od żywiołów i odpowiedzialności cywilnej. Dla komercyjnych wytwórców energii i uczestników aukcji organizowanych przez Urząd Regulacji Energetyki ochrona strat z przestoju jest szczególnie istotna.

Prezes SPBUiR Łukasz Zoń mówi, że przestój i brak zysku mogą spowodować o wiele wyższe straty ekonomiczne niż naprawa lub zakup nowych środków trwałych.

Anna Świątek, dyrektor departamentu ubezpieczeń majątkowych w AXA, przyznaje, że znacznie wyższe kwoty odszkodowań trafiają do przedsiębiorców z BI niż z polis ogniowych.

Każdą instalację OZE warto odpowiednio ubezpieczyć, niezależnie od przeznaczenia. Liczba instalacji OZE w Polsce nieustannie rośnie, w szczególności w sektorze PV.

Najważniejsze branże, dla których BI ma najwyższe znaczenie

Przykład katastrofy w zakładzie metalowo-maszynowym: od pożaru do skutków finansowych

Jak porównać oferty i sprawdzić warunki przed zakupem

Porównanie ofert powinno objąć nie tylko składkę, ale zakres i warunki polisy, w tym definicje i wyłączenia w OWU. Sprawdź, czy zdarzenie takie jak awaria strony internetowej blokująca klientom transakcje mieści się w zakresie konkretnej polisy.

Porównywarka pokazująca obok siebie składkę, zakres i warunki daje podstawę do rzetelnego zestawienia propozycji różnych dostawców.

Broker pomaga dopasować klauzulę. Nie zaczyna od formularza, lecz od rozmowy o biznesie: analizuje linie technologiczne, przebieg procesu produkcji, skutki braku prądu i to, czy kontrakty wymagają utrzymania ciągłości dostaw.

Przed podpisaniem umowy sprawdź w OWU definicję przestoju i wyłączenia odpowiedzialności oraz zweryfikuj, czy suma ubezpieczenia odpowiada bieżącej sytuacji firmy.

Broker działa na podstawie pełnomocnictwa klienta, a jego wynagrodzenie wypłaca ubezpieczyciel, z którego oferty klient skorzysta. Kluczowe parametry, które warto zestawić, to okres odszkodowawczy, sposób wyliczenia sumy ubezpieczenia i zdarzenia uruchamiające ochronę (gawron-broker.pl).

Porównywarka Superpolisa.pl współpracuje z ponad 40 towarzystwami w Polsce. Ma 350 placówek w całej Polsce.

Zestawienie kilku ofert na tych samych założeniach pozwala wychwycić różnice w zakresie, których nie widać po samej składce.

Podsumowanie: warunki i składka

BI zabezpiecza płynność firmy w czasie przestoju, obejmując koszty ponoszone mimo wstrzymania działalności oraz utracony zysk. Kluczowe jest ustalenie sumy ubezpieczenia na poziomie odpowiadającym realnemu okresowi przywracania zdolności do działania.

O wysokości składki decyduje przede wszystkim suma ubezpieczenia oraz zakres i ryzyko danej działalności. Zaniżenie sumy może przełożyć się na proporcjonalnie niższe odszkodowanie, dlatego aktualizuj ją wraz ze zmianami kosztów i planów firmy.

Stawka BI wynosi ok. 1‰ wartości sumy ubezpieczenia, a składka jest średnio od 10 do 30 proc. wyższa niż za polisę ogniową. Warunkiem wypłaty jest prawidłowa suma ubezpieczenia oraz aktualne przeglądy PPOŻ i elektryczne.

BI można kupić tylko z polisą majątkową, a w OWU sprawdź definicję przestoju i wyłączenia odpowiedzialności.